Hukuk Google araması: resmî kaynaklara nasıl ulaşılır?

Kısa yanıt: Hukuk Google aramasında Google'ı cevabın kendisi olarak değil, resmî metne giden yol olarak kullanın: kanun maddesini Mevzuat Bilgi Sistemi'nde (mevzuat.gov.tr), yayım tarihini ve yeni düzenlemeleri Resmî Gazete'de (resmigazete.gov.tr), Yargıtay kararlarını ise Yargıtay'ın resmî sitesindeki Karar Arama bağlantısından açıp okuyun. Sorgunuza site:mevzuat.gov.tr gibi bir operatör eklemek sonuçları resmî siteyle sınırlar; sayfanın üstündeki yapay zekâ özetini ise Google'ın kendi uyarısına uyarak her zaman kaynağından kontrol edin.

Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir; somut olayda güncel resmî metin ve yetkili bir hukukçunun değerlendirmesi esas alınmalıdır.

Google'da hukuki bilgi ararken asıl sorun ne?

Bir kanun maddesini veya mahkeme kararını Google'da aradığınızda ilk sıralarda çoğu zaman resmî olmayan siteler çıkar: kişisel bloglar, hukuk bürolarının makaleleri, forumlar veya madde metnini bir zamanlar kopyalayıp hiç güncellememiş sayfalar. Bu sayfaların bir kısmı çok değerli olabilir; ama hukuki metin söz konusu olduğunda tek bir soru belirleyicidir: Okuduğunuz metin, bugün yürürlükte olan metin mi?

Bunun neden önemli olduğunu Anayasa'nın kendisi gösterir. Anayasa'nın 153. maddesine göre Anayasa Mahkemesi'nin iptal ettiği bir kanun hükmü, iptal kararının Resmî Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlükten kalkar; Mahkeme gerekirse iptalin yürürlüğe gireceği tarihi ayrıca belirleyebilir, ancak bu süre kararın yayımından itibaren bir yılı geçemez. Yani bir sitede tam ve düzgün görünen bir madde, aslında iptal edilmiş ya da değiştirilmiş olabilir. Bunu ancak resmî kaynakta görürsünüz.

İkinci sorun daha yeni: Google artık birçok sorguda sonuçların üstünde yapay zekâ ile üretilmiş bir özet gösteriyor. Bu özetin nasıl ele alınması gerektiğini aşağıda ayrıca anlatıyoruz.

Hukuk Google aramasında hangi resmî kaynak neye yarar?

Aradığınız bilginin türüne göre gitmeniz gereken resmî kaynak değişir. Aşağıdaki tablo, en sık aranan bilgiler için resmî kaynağı ve Google'a yazabileceğiniz örnek bir sorguyu gösteriyor:

Aradığınız bilgi	Resmî kaynak	Örnek Google sorgusu
Kanunun yürürlükteki metni	Mevzuat Bilgi Sistemi	"Avukatlık Kanunu" site:mevzuat.gov.tr
Yönetmelik, tebliğ, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi	Mevzuat Bilgi Sistemi	"kişisel verilerin silinmesi" yönetmelik site:mevzuat.gov.tr
Bir düzenlemenin yayım tarihi ve sayısı	Resmî Gazete	"Anayasa Mahkemesinin" karar site:resmigazete.gov.tr
Yargıtay kararı	Yargıtay resmî sitesi → Karar Arama	Önce site:yargitay.gov.tr karar arama, sonra aramayı sistemin içinde yapın
Anayasa Mahkemesi kararının yayımı	Resmî Gazete, Yargı Bölümü	site:resmigazete.gov.tr "Anayasa Mahkemesinin" başvuru numaralı

Bu kaynakların her biri, kendi içinde Google'dan daha isabetli bir arama sunar:

• Mevzuat Bilgi Sistemi (T.C. Cumhurbaşkanlığı): Kanunlar, Kanun Hükmünde Kararnameler, Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri, tüzükler, Cumhurbaşkanı Kararları, Cumhurbaşkanlığı Genelgeleri, yönetmelikler, tebliğler, Anayasa ve mülga mevzuat ayrı başlıklar hâlinde yer alır. Kanun aramasında aranacak ifade, "tam cümle" seçeneği, aranacak yer (başlık, içerik, tümü), kanun sayısı ve yıl aralığı alanları bulunur.
• Resmî Gazete: Site, 07.02.1921 tarihinden itibaren yayımlanan tüm sayılara erişilebildiğini belirtir. İçerik Yasama, Yürütme ve İdare ile Yargı kategorilerine göre filtrelenebilir; günün sayısı da bu bölümler ve İlân Bölümü altında listelenir. Genel aramada kelime, başlangıç ve bitiş tarihi, Resmî Gazete sayısı, mevzuat sayısı ve mükerrer sayı seçimiyle arama yapılabilir.
• Yargıtay resmî sitesi: E-hizmetler bölümünde "Tüm Yargıtay kararlarına ulaşabilirsiniz" açıklamalı Karar Arama ve "İçtihat niteliği taşıyan kararlara ulaşabilirsiniz" açıklamalı Yargıtay İçtihat Merkezi bağlantıları yer alır.

Google arama operatörleriyle resmî siteye inmek

Google'ın Arama Yardım sayfası, sonuçları daraltmak için birkaç operatör tanımlar. Hukuki aramada en işe yarayanlar şunlardır:

1. site: — yalnızca bir sitede ara. Sorgunun sonuna site:mevzuat.gov.tr veya site:resmigazete.gov.tr ekleyin. Google'ın uyarısı önemlidir: operatör ile arama terimi arasına boşluk koymayın. site:mevzuat.gov.tr çalışır, site: mevzuat.gov.tr çalışmaz.
2. Tırnak işareti — tam ifadeyi ara. "tahliye taahhüdü" gibi bir ifadeyi tırnak içinde yazmak, kelimelerin ayrı ayrı değil birlikte geçtiği sayfaları getirir. Bir sohbet asistanının size aktardığı "madde metnini" tırnak içinde aratmak, o cümlenin gerçekten resmî metinde geçip geçmediğini görmenin hızlı bir yoludur.
3. Eksi işareti — bir kelimeyi dışla. İlgisiz sonuçları ayıklamak için kelimenin önüne - yazın; örneğin "kira artış oranı" -forum.
4. before: ve after: — tarih sınırı. Google'a göre bu operatörler belirtilen tarihten önce veya sonra son güncellenen belgeleri bulur. Bu tarih, bir düzenlemenin yayım veya yürürlük tarihi değildir; yalnızca sayfanın güncellenme tarihidir. Yayım tarihini her zaman Resmî Gazete'den alın.
5. filetype: — dosya türü. filetype:pdf eklemek PDF belgeleri getirir; resmî rehberleri veya Resmî Gazete'nin PDF görünümlerini bulurken işe yarar.

Bir sınırı da bilmek gerekir: Google'ın geliştiricilere yönelik Search Central belgeleri, arama operatörlerinin dizinleme ve erişim sınırlarına bağlı olduğunu ve bu yüzden eksiksiz sonuç döndürmeyebileceğini belirtir. site: aramasında bir metni bulamamanız, o metnin resmî sitede olmadığı anlamına gelmez. Bu durumda doğrudan resmî sitenin kendi arama alanını kullanın.

Google'ın AI Bakışı hukuki soruda ne kadar güvenilir?

Google'ın "AI Bakışı" (AI Overviews) olarak adlandırdığı yapay zekâ özetleri, birçok sorguda sonuçların en üstünde görünür. Google'ın kendi yardım sayfası bu konuda açıktır: "Yapay zeka tarafından üretilmiş yanıtlarda hata olabilir." Aynı sayfa bir adım daha ileri gider: "AI Bakışları'nda hata olabilir ve olacaktır." ve önemli bilgilerin her zaman birden fazla yerden kontrol edilmesini, web'deki destekleyici bağlantıların tıklanmasını önerir.

Hukuki bir soruda bu "birden fazla yer" kontrolünün doğru adresi resmî metindir. Pratikte:

• Özette geçen her kanun adını ve madde numarasını not edin ve Mevzuat Bilgi Sistemi'nde açın.
• Özetin dayandığı bağlantılara bakın; bağlantı resmî bir siteye değil de ikincil bir sayfaya gidiyorsa, o sayfadaki bilgiyi de resmî kaynakta doğrulayın.
• Özette bir karar künyesi geçiyorsa, kararı veren yüksek mahkemenin resmî karar arama hizmetinde bulup okumadan kullanmayın.

Yardım sayfasına göre AI Bakışı, Google Arama'nın temel özelliklerinden biridir ve devre dışı bırakılamaz. Ancak arama yaptıktan sonra Web filtresini seçebilirsiniz; bu filtre AI Bakışı gibi özellikler olmadan yalnızca metin tabanlı bağlantıları gösterir. Resmî siteye hızlıca inmek istediğinizde bu filtre ile site: operatörünü birlikte kullanmak işinizi kolaylaştırır.

Aynı yaklaşım genel sohbet asistanları için de geçerlidir. Bu konuyu ChatGPT ile hukuk araştırmasında atıf doğrulama ve Gemini ile hukuki araştırmada gizlilik ve kaynak kontrolü yazılarımızda ayrıntılı ele aldık.

Bulduğunuz metnin güncel olup olmadığını kontrol etmek

Resmî sayfaya ulaştınız; son adım metnin güncelliğini okumaktır. Mevzuat Bilgi Sistemi'nde bir kanunu açtığınızda metnin başında kanun numarası, kabul tarihi ve kanunun yayımlandığı Resmî Gazete'nin tarihi ve sayısı yer alır. Örneğin Anayasa'nın sayfasında kanun numarası 2709, kabul tarihi 18/10/1982, yayımlandığı Resmî Gazete 9/11/1982 tarihli ve 17863 (Mükerrer) sayılı olarak görünür.

Değişiklikler ise madde içindeki numaralı dipnotlarla izlenir. Örneğin Anayasa'nın 89. maddesindeki bir dipnot, ilgili fıkraya 3/10/2001 tarihli ve 4709 sayılı Kanun'un 29. maddesiyle "kısmen veya tamamen" ibaresinin eklendiğini gösterir. Bir ikincil sitede bu ibare yoksa, o sitenin eski bir metni kopyaladığını anlarsınız.

Kontrol listesi:

1. Kaynak resmî mi? Adres çubuğunda mevzuat.gov.tr, resmigazete.gov.tr veya ilgili yüksek mahkemenin resmî alan adı var mı?
2. Metnin künyesi tutuyor mu? Kanun numarası, kabul tarihi ve Resmî Gazete tarih-sayısı aradığınız düzenlemeyle aynı mı?
3. Dipnotları okudunuz mu? Madde değiştirilmiş, eklenmiş veya iptal edilmiş olabilir. Olay tarihinde hangi metnin yürürlükte olduğunu dipnotlardan izleyin.
4. İptal kararı var mı? Anayasa Mahkemesi kararları Resmî Gazete'nin Yargı Bölümünde yayımlanır. Anayasa'nın 153. maddesine göre bu kararlar Resmî Gazete'de hemen yayımlanır ve yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tüzel kişileri bağlar.
5. Yeni bir değişiklik yolda mı? Anayasa'nın 89. maddesine göre Cumhurbaşkanı, TBMM'nin kabul ettiği kanunları on beş gün içinde yayımlar. Meclis'te kabul edilen ama henüz Resmî Gazete'de yayımlanmamış bir kanun için haber sitelerine değil, Resmî Gazete'ye bakın.

Sık yapılan hatalar

• İlk sonucu resmî metin sanmak. Sıralama, güncelliğin veya resmîliğin göstergesi değildir.
• Sayfa tarihini yürürlük tarihi sanmak. after: ile bulunan "yeni" bir sayfa, eski bir metni taşıyor olabilir.
• AI Bakışı'nı kaynak göstermek. Özet bir başlangıç noktasıdır; atıf her zaman resmî metne yapılır.
• Karar künyesini doğrulamadan kullanmak. Bir blogda geçen karar numarası yanlış aktarılmış olabilir; kararı resmî karar arama hizmetinde bulun.

Yapay zekâ araçlarını büro işlerinde nasıl güvenle kullanabileceğinizi genel çerçevesiyle hukuk yapay zeka asistanı rehberimizde anlattık.

Sonuç

Google, hukuki araştırmada hızlı bir başlangıç sağlar; ama son sözü resmî metin söyler. Sorgunuza site: ekleyerek resmî siteye inin, AI Bakışı'ndaki bilgiyi Google'ın kendi önerdiği gibi başka kaynaklardan kontrol edin, metnin künyesini ve dipnotlarını okuyun ve yayım tarihini Resmî Gazete'den alın. Bu dört alışkanlık, yanlış veya eskimiş bir metne dayanma riskini büyük ölçüde azaltır.