Danıştay karar arama mevzuat maddesi filtresi nasıl kullanılır?

Kısa yanıt: Danıştay karar arama mevzuat maddesi filtresini kullanırken kanun numarasını, mevzuat adını ve maddeyi ayrı bilgiler olarak hazırlayın; resmî ekrandaki ilgili alanları aşamalı doldurun. Bir kararın aynı maddeyle ilişkili görünmesi, olayınıza uygun olduğunu göstermez. Tam metni, karar sonucunu ve uygulanacak mevzuat sürümünü ayrıca denetleyin.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye değildir.

Bir kanun maddesine ilişkin karar ararken yalnızca kelime aramasını tekrarlamak yerine resmî ekrandaki mevzuat alanlarını incelemek yararlı olabilir. Bu yazı, Danıştay karar arama sayfasında görülen alanları ve bunlarla kurulabilecek araştırma düzenini açıklar. Canlı bir sorgudan belirli karar bulunduğu veya bütün kararların eksiksiz tarandığı iddiası içermez. Bir filtreyi görmek, o filtrenin her sorgudaki eşleştirme kapsamını test etmekle aynı şey değildir.

Danıştay karar arama mevzuat maddesi alanları nelerdir?

Resmî sayfanın detaylı arama bölümünde daire, esas numarası, karar numarası ve tarih alanları yer alır. Aynı bölümde ilgili mevzuat üzerinden arama başlığı altında mevzuat numarası, mevzuat adı ve madde alanları görülür. Sıralama için esas numarası, karar numarası ve karar tarihi seçenekleri ile büyükten küçüğe veya küçükten büyüğe yönleri sunulur. Ara ve temizle düğmeleri de bu ekranın parçalarıdır.

Bu gözlemden yola çıkarak iki bilgi grubunu ayırın: mevzuatın kimliği ve kararın künyesi. Mevzuat numarası kanuna veya araştırılan düzenlemeye; esas ve karar numarası ise yargı kararına ilişkin arama alanlarıdır. Madde numarasını karar yılı alanına ya da kanun numarasını esas numarası alanına yazmak, araştırma notundaki amaçla ekran girdilerini birbirinden koparır. Önce hangi verinin hangi alana ait olduğunu belirleyin, sonra sorguyu oluşturun.

Aramadan önce maddeyi resmî metinde okuyun

Elinizde bir dilekçe taslağı veya yapay zekâ yanıtından gelen madde numarası varsa bunu doğrudan filtreye taşımayın. Kanunun adını ve numarasını Mevzuat Bilgi Sistemi üzerinden doğrulayın; hedef maddenin gerçekten araştırılan konuyu taşıyıp taşımadığını okuyun. TBB rehberinin bölüm 6'sı, madde numarasıyla birlikte yürürlük, değişiklik tarihi ve uygulanabilirlik kontrolünü de önerir. Araştırmayı yalnızca sayı eşleşmesi olarak kurmak bu denetimi karşılamaz.

Örneğin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2. maddesi idari dava türlerini ve idari yargı yetkisinin sınırını düzenler. Bu madde üzerinden bir araştırma hazırlanıyorsa ilk not, genel bir “idari dava” etiketiyle yetinmemelidir; incelenen fıkra ve sorunun hangi kısmı için kaynak arandığı da yazılmalıdır. Bu örnek bir dava türü seçimi veya somut dosya değerlendirmesi değildir; filtreye aktarılacak mevzuat bilgisini hazırlama yöntemini gösterir.

Filtreleri hangi sırayla daraltabilirsiniz?

Aşağıdaki sıra, burada önerilen çalışma yöntemidir; Danıştayın zorunlu kıldığı bir arama prosedürü değildir. Önce bildiğiniz mevzuat bilgisini girip sonucu incelemeyi, sonra ihtiyaca göre diğer alanlarla daraltmayı deneyebilirsiniz. Sistem bu alanda istediğiniz sonucu vermiyorsa bunu not edin; çalıştırılmamış sorguya sonuç atfetmeyin. Her yeni denemede değiştirilen alanı kaydetmek, hangi kısıtın araştırmayı daralttığını daha anlaşılır kılar.

Araştırma girdisi	Ekranda incelenecek alan	Çalışma notunda tutulacak ayrım
Düzenlemenin kimliği	Mevzuat numarası ve adı	Kanun numarası, karar numarası değildir
İncelenen hüküm	Madde	Fıkra incelemesi tam metinde ayrıca yapılır
Bilinen yargısal birim	Daire	Yalnızca gerekçesi bilinen daraltma eklenir
Araştırılan zaman aralığı	Tarih	Olay tarihiyle karar tarihi karıştırılmaz
Bilinen karar künyesi	Esas ve karar numarası	Yalnızca doğrulanmış künye kullanılır

Bütün alanları ilk denemede doldurmak zorunda değilsiniz. Bir daireyi neden seçtiğinizi bilmiyorsanız onu kesin bilgi gibi eklemeyin. Aynı şekilde olay tarihini karar tarihi filtresinin doğal sınırı kabul etmeyin; iki tarih farklı araştırma sorularına hizmet edebilir. Daire iş bölümü veya belirli uyuşmazlığın görevli mercii hakkında bu yazı sonuç üretmez. Böyle bir ihtiyaç doğarsa kendi güncel birincil kaynaklarıyla ayrıca incelenir.

Sonuç yoksa nasıl kayıt tutulur?

Bir sorgudan sonuç alınmamasını “bu konuda karar bulunmuyor” cümlesine çevirmeyin. O gözlem yalnızca o an kullanılan alanlar ve sorgu hakkında bilgi verir. Mevzuat adının yazılışı, madde girdisi ve sonradan eklenen daraltmalar araştırma notunda görünür olmalıdır. Bir alanı kaldırıp yeniden aradıysanız eski sorguyla yenisini ayrı satırlarda tutun; birinin sonucunu diğerine aitmiş gibi raporlamayın.

Örnek gösterim — kurgusal sorgu planı: Önce doğrulanmış bir kanun numarası ve maddeyle araştırma yapılır. Sonra belirli bir tarih aralığı eklenerek ayrı deneme kaydedilir. Notta “ilk sorgu”, “tarih eklenen sorgu” ve “incelenmeyi bekleyen metinler” alanları bulunur. Bu örnek gerçek sorgu sonucu, karar listesi veya başarı oranı değildir. Kontrol düzeninin nasıl ayrılacağını anlatır; ekranın sonuç kapsaması hakkında ölçüm yerine geçmez.

Bulunan metinde hangi denetim gerekir?

Madde bağlantısı üzerinden ulaşılan bir metin, incelemenin başlangıcıdır. TBB rehberinin bölüm 6'sı içtihat denetiminde esas ve karar numarası, tarih, daire veya kurul, sonuç ve olay benzerliğinin doğrulanmasını önerir. Kararın ilgili kısmını okurken iddia, değerlendirme ve sonucu ayrı tutun. Bir tarafın dile getirdiği görüşü mahkemenin kabulü olarak aktarmayın; metinde bu ayrımın nerede yapıldığını araştırın.

Kararı dosya notuna alırken ilgili maddenin sadece anılıp anılmadığını da açıklayın. Hangi hukuki sorunun tartışıldığı ve hangi sonuca varıldığı okunmadan yalnızca kelime eşleşmesine dayanılmaz. Künye bölümlerini okumak için karar künyesi rehberine, olay tarihine göre düzenleme incelemesi için mevzuat sürümü kontrolüne geçebilirsiniz. Bu kontroller, filtre kullanımından farklı ve tamamlayıcı işlerdir.

Madde aynıyken araştırma sorusu değişebilir mi?

Aynı madde etrafında yapılan iki çalışma farklı sorulara cevap arayabilir. Birinde yalnızca kararın hangi kavramı kullandığı, diğerinde hangi olguları değerlendirdiği inceleniyor olabilir. Notunuzun başına bu farkı yazın. Sonuç listesinde aynı metne ulaşılması, iki incelemenin de tamamlandığını göstermez. Araştırılan soruyu kararın hangi bölümüyle ilişkilendirdiğinizi kendi cümlenizle açıklayın; metinde görülmeyen gerekçeyi eklemeyin.

İlk denemede bulduğunuz metni dışarıda bıraktıysanız nedenini de kısa kaydedebilirsiniz: farklı olay, okunmamış ek veya henüz karşılaştırılmamış mevzuat sürümü gibi. Bunlar kararın değeri hakkında genel hükümler değildir; yalnızca sizin araştırma kapsamınızı gösterir. Daha sonra başka bir soruyla aynı metne dönüldüğünde önceki dışlama gerekçesi tekrar incelenebilir. Bu yöntem, aynı madde numarası çevresinde biriken bütün metinleri eşdeğer kaynaklar gibi kullanmanın önüne geçmek için önerilir.

Sorgu notu nasıl devredilir?

İncelemeyi başka bir hukukçuya devrederken yalnızca ekran görüntüsü veya tek bağlantı bırakmayın. Hangi kanun ve maddeyle başladığınızı, hangi ek alanları kullandığınızı, nelerin açılıp okunduğunu yazın. Henüz tam metni okunmayan bir sonucu “uygun karar” diye etiketlemek yerine inceleme bekliyor alanına koyun. Bu etiketler çalışma önerisidir; mahkeme kararının bağlayıcılığı veya dava sonucu hakkında sınıflandırma değildir.

1. Kanunun adını, numarasını ve araştırılan maddeyi doğrulayın.
2. Soruyu bir cümleyle yazın; somut dosya bilgilerini gereksiz yere paylaşmayın.
3. Kullanılan filtreleri ve değişiklikleri ayrı denemeler olarak kaydedin.
4. Bulduğunuz metnin künyesini ve tam içeriğini açın.
5. Sonuç ile olay benzerliğini ayrı değerlendirin.
6. Okunmayan kaynak ve çözülmeyen soruları teslim notunda açık bırakın.

Aynı araştırmaya daha sonra dönüldüğünde eski denemenin kapsamı anlaşılmalıdır. Örneğin önceki not yalnızca bir tarih aralığını içeriyorsa yeni incelemenin tüm zamanları kapsadığı varsayılmasın. Sayfada görülen sonuç sayısını da araştırmanın hukuki yeterliliğinin ölçüsü olarak kullanmayın. Kullanılan alanlar, okunan metinler ve açık sorular, tek bir toplam rakamdan daha yararlı bir devir kaydı oluşturur. Bu yazıda özellikle sonuç sayısı veya karar künyesi verilmemesinin nedeni de doğrulanmamış bir araştırma sonucu üretmemektir.

Genel web aramasından resmî karar kaynağına geçiş için hukuki bilgi arama rehberini kullanabilirsiniz. Hukuk yapay zeka konu merkezi araştırmanın diğer denetim adımlarını bir araya getirir. Prolex AI'ın içtihat araştırması özelliklerini değerlendirirken de bulunan listeyi, açılan karar metnini ve insanın yaptığı uygunluk incelemesini ayrı tutun; filtreyle eşleşmeyi nihai hukuki sonuca dönüştürmeyin.