Lisanslı hukuk veri tabanı yapay zeka girdisi olabilir mi?

Kısa yanıt: Lisanslı hukuk veri tabanı yapay zeka girdisi yapılmadan önce aboneliğin neye erişim verdiği ile başka bir sisteme hangi içeriğin aktarılacağı ayrılmalıdır. Bir kararı okuyabilmek, yayıncının notlarını, derlemesini veya çok sayıda kaydı başka araca yükleme yetkisini tek başına göstermez. İçeriğin niteliği, lisansın geçerli sürümü ve planlanan aktarım birlikte incelenmeden kesin izin ya da yasak sonucu verilmemelidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye değildir.

Lisanslı hukuk veri tabanı yapay zeka kontrolü nereden başlar?

Önce aktarılacak nesneyi tanımlayın. Ekranda görünen belge yalnızca kararın asıl metni mi, yayıncı tarafından hazırlanmış bir özet mi, bir makale mi, yoksa farklı belgeleri bir araya getiren seçki mi? Tek bir indirme dosyası bunların birkaçını içerebilir. Dosyanın başlığında “karar” yazması, içindeki her paragrafın aynı kaynaktan geldiğini göstermez. Bu nedenle işlem öncesinde metnin katmanlarını ayırmak gerekir.

TBB tavsiye rehberi §11, üçüncü kişilere ait eserleri, içtihat derlemelerini, doktrin metinlerini ve lisanslı veri tabanı içeriklerini lisans koşullarına aykırı biçimde yapay zekâya girdi vermemeye dikkat çeker. Buradaki mesele yalnızca sonradan üretilen çıktının kime ait olduğu değildir. Bu yazı, daha erken aşamadaki “hangi malzemeyi hangi yetkiyle sisteme veriyorum?” sorusunu ele alır.

Çıktının hak durumuyla ilgileniyorsanız yapay zeka telif hakkı rehberine geçebilirsiniz. Girdi kontrolünde ise henüz metin üretilmeden önce erişim sözleşmesini ve kaynak malzemeyi yan yana koyun. İzin değerlendirmesini aracın cevabından veya kendisi için verdiği güvenceden çıkarmayın.

Resmî karar ile yayıncının eklediği içerik

5846 sayılı FSEK m.31, resmen yayımlanan veya ilan olunan kanunlar ve kazai kararlar dâhil saydığı metinlerden yararlanmayı serbest düzenler. Bu hüküm okunurken incelemenin gerçekten hangi metne yöneldiği önemlidir. Kararın kendisi ile bir yazarın karar hakkında kurduğu değerlendirme aynı içerik değildir.

FSEK m.6/11, belirli amaç ve planla seçilip derlenen veri tabanlarını da düzenler; buradaki korumanın içindeki veri ve materyalin korunmasına genişletilemeyeceğini belirtir. Ek Madde 8 ise esaslı yatırım yapan veri tabanı yapımcısının içeriğin önemli kısmı veya tamamı bakımından başka ortama aktarım ve diğer kullanımlara ilişkin haklarını, istisnalarıyla birlikte ele alır. Bunlar farklı inceleme düzeyleridir; birini okuyup diğerini yok saymayın.

Bu yazı herhangi bir veri tabanının bu koşulları karşıladığına karar vermiyor. Aynı şekilde, her tekil karar kopyasının otomatik olarak derleme hakkını ihlal ettiğini de söylemiyor. Somut içeriği, aktarımın kapsamını ve uygulanabilecek istisnaları inceleyecek kişiye doğru soruları hazırlıyor. Sayıdan veya dosya büyüklüğünden hareketle kaynaksız bir güvenli kullanım eşiği üretmeyin.

Lisans dosyasında hangi alanlar aranmalı?

Aşağıdaki tablo bir inceleme önerisidir; zorunlu resmî form değildir. Kullanılan hizmetin ilgili hesap ve paketine ait gerçek koşullarla doldurulmalıdır. Bu rehber belirli bir sağlayıcının lisansını onaylamaz.

Alan	Kaydedilecek bilgi	Açık kalabilecek soru
İçerik	Karar, makale, özet veya seçki	Hangi katman aktarılacak?
Erişim	Sözleşme ve yetkili kullanıcı	Kullanım kişisel mi, kurumsal mı?
İşlem	Tek metin analizi veya toplu aktarım	Dış hizmete gönderim kapsanıyor mu?
Hedef	Kullanılacak aracın koşulları	Girdi üzerinde hangi kullanım düzenleniyor?
Kapsam	İzin yazısı ve geçerli sürüm	Planlanan amaç açıkça karşılanıyor mu?

İnceleyen kişi lisansın yalnızca başlığını kaydetmemeli; ilgili hükmün yerini, geçerlilik tarihini ve bağlantısını da belirtmelidir. Satın alma sırasında alınan genel tanıtım belgesi ile imzalanan sözleşme farklı kapsamlar taşıyabilir. Hangisinin hangi işlem için esas alındığı açıklanmadan “abonelik var” notuyla değerlendirmeyi kapatmayın.

Kopyalama, analiz ve yeniden kullanım ayrımı

Bir paragrafı tek seferlik inceletmek, çok sayıda kaydı topluca başka ortama taşımak ve bu içerikle yeniden kullanılacak bir bilgi havuzu oluşturmak farklı işlem tarifleridir. Lisans değerlendirmesini yapan kişiye yalnız “yapay zekâ kullanacağız” demek bu farkları göstermez. İçeriğin miktarını, işlem amacını, araca hangi biçimde gönderileceğini ve elde edilecek sonucun nasıl kullanılacağını anlaşılır biçimde tarif edin.

TBB §11, aracın kendi koşullarındaki girdi, çıktı, lisans ve yeniden kullanım hükümlerinin de incelenmesini önerir. Böylece iki belgeyi karşılaştırmak gerekir: Kaynağın size tanıdığı kullanım kapsamı ve hedef aracın girdiyle kurduğu ilişki. Birindeki olumlu ifade, öbüründeki bütün soruları çözmez. Belge eksikse değerlendirme notunda eksik olan kısmı açıkça yazın.

Bu çerçeve bir teknoloji yasağı değildir; yapılacak işlemi belirsiz bir genel ifadeden çıkarma yöntemidir. Aracın model eğitimi, saklama veya paylaşım davranışını güncel belgesini okumadan varsaymayın. Kullanım koşulları değiştiğinde izlenecek ayrı yöntem araç koşulları değişikliği rehberinde açıklanıyor.

Kaynak belirtmek neden tek başına yeterli olmaz?

FSEK m.35, iktibas yapılabilecek hâlleri ve alıntının belli olmasını düzenler; ilim eserlerinde eser, eser sahibi ve alınan yerin belirtilmesine de yer verir. Bu hükümleri yalnızca “kaynağını yazarsam aktarabilirim” şeklinde kısaltmak doğru bir inceleme yöntemi değildir. Kullanımın amacı ve kapsamı, ilgili hükmün koşullarıyla birlikte değerlendirilmelidir.

Ayrıca kaynak göstermekle lisansın izin verdiği işlem aynı soru değildir. Araçtan başka kelimelerle yeniden yazmasını istemek de girdi aşamasında yapılan aktarımı ortadan kaldırmaz. Belirsizliği çözmek için içeriği önce yükleyip sonra sağlayıcıya sormak yerine, işlem tarifini ve koşulları önceden incelemeye sunmak daha kontrollü bir iş akışıdır. Bu, editoryal bir çalışma önerisidir; somut uyuşmazlık hakkında hüküm değildir.

Örnek gösterim: karışık bir belgeyi ayırmak

Tamamen kurgusal bir araştırma dosyasında resmî karar metni, yayıncı özeti ve avukatın kendi notları birlikte bulunsun. İlk adım, bu üç katmanı ayrı işaretlemektir. Ardından planlanan analizin gerçekten bütün dosyaya ihtiyaç duyup duymadığı sorulur. Sadece hukuki sorunun çerçevesi gerekiyorsa üçüncü kişi metni taşımadan genel araştırma sorusu hazırlanması seçeneklerden biri olabilir.

Resmî nüshadan yararlanma seçeneği değerlendirildiğinde de doğru sürüm ve metin kontrolü yapılmalıdır. Başka kaynaktan alınan metnin başlığını değiştirmek onu resmî nüshaya dönüştürmez. Kararın künyesi ve bütünlüğü ayrıca doğrulanır; yayıncıya ait değerlendirmeler asıl karara mal edilmez. Burada gerçek bir karar veya karar numarası örneklenmemektedir.

İzin açıklaması gerekiyorsa talep somut olmalıdır: Hangi içerik, hangi amaçla, hangi dış hizmette ve hangi çıktı için kullanılacak? Kapsamı belirsiz bir “kullanabilirsiniz” cevabı yerine planlanan işlemi karşılayan açıklama aranabilir. Yanıt gelmemesi izin verilmiş gibi kaydedilmemeli; inceleme sonucu açık tutulmalıdır.

İnceleme sonucunu nasıl devredersiniz?

Çalışmayı başka bir avukata bırakırken yalnızca indirilen belgeyi göndermek yerine kısa bir kapsam notu hazırlayın. Hangi katmanın araştırmaya alınacağı, hangi bölümün dışarıda tutulacağı ve bu ayrımın dayanağı görünür olsun. İzin değerlendirmesi tamamlanmamışsa sonraki çalışan bunu tamamlanmış bir onay sanmamalıdır. Dosya adında kullanılan “kontrol edildi” ifadesinin neyi kapsadığı da açıklanmalıdır.

Örneğin yalnızca metin bütünlüğü denetlenmiş bir dosya, lisans bakımından da incelenmiş gibi işaretlenmemelidir. Teknik okunabilirlik, kaynak doğruluğu, kullanım yetkisi ve mesleki sır kontrollerini ayrı sonuçlarla yazın. Bu öneri, belirsizliği sonraki aşamaya sessizce taşımadan işin devam etmesini sağlar; izin vermeye yetkili kişinin değerlendirmesinin yerine geçmez.

Dosyayı aktarmadan önce son kontrol

1. İçeriğin asıl metin, yorum ve derleme katmanlarını ayırın.
2. Kaynak sözleşmesinin ilgili sürümünü ve hükmünü bulun.
3. Planlanan aktarımı ve hedef aracın koşullarını tarif edin.
4. İzin veya istisna değerlendirmesini gerekçesiyle kaydedin.
5. Belirsiz bölümü inceleme sonuçlanana kadar aktarım dışında tutun.
6. Kullanılan son malzeme ile onaylanan kapsamın eşleştiğini kontrol edin.

Avukatlık Kanunu m.34 ve 36 bakımından mesleki özen ve sır saklama da ayrı sınırlardır. Telif yönünden inceleme yapılmış olması müvekkil verisini kontrolsüz aktarmanın gerekçesi olamaz. Prolex AI'ın doküman analizi ve araştırma özelliklerini değerlendirirken de girdi kaynaklarını ve kullanım yetkisini kendi çalışma sürecinizde denetleyin. Genel ilkeler için hukuk yapay zeka konu merkezine başvurabilirsiniz.