Yapay zeka ile ihtarname: noterden önce kontrol listesi

Kısa yanıt: Yapay zeka ile ihtarname taslağı hazırlamak mümkündür ve Noterlik Kanunu metnin kim tarafından veya hangi araçla yazıldığına dair bir şart koymaz: m.106'ya göre ihtarname ilgili tarafından yazılıp notere getirilebilir. Belirleyici olan, metnin kanunun saydığı unsurları içermesi ve talebin, sürenin ve dayanağın doğru kurulmasıdır. Türkiye Barolar Birliği (TBB) rehberi ihtarnameyi, avukatın her yapay zekâ çıktısını hukuki doğruluk, süreler ve güncel mevzuat bakımından denetlemesi gereken metinler arasında açıkça sayar. Yapay zekâ iskeleti çıkarır; noterden göndermeden önce kontrol avukatındır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir.

İhtarname neden dilekçeden farklı bir risk taşır?

Dilekçe mahkemeye sunulur ve hâkim, eksikleri bazı durumlarda tamamlatabilir. İhtarname ise doğrudan karşı tarafa tebliğ edilir ve çoğu zaman bir hukuki sonucu başlatmak için gönderilir: borçluyu temerrüde düşürmek, süre vermek, sözleşmeyi feshetmek veya sözleşmeden dönmek gibi. Tebliğden sonra metindeki bir hatayı "düzeltmek" çoğu zaman yeni bir ihtar göndermek demektir ve bu arada süreler işlemeye devam edebilir.

TBB'nin 2026 tarihli tavsiye rehberinin 6. bölümü bu yüzden ihtarnameyi dilekçe, görüş, sözleşme, savunma ve uzlaşma metniyle birlikte sayar: avukat, bu metinlerde kullanılan her yapay zekâ çıktısını hukuki doğruluk, olayla uyum, delil durumu, süreler, usul hükümleri, yetki-görev, güncel mevzuat ve içtihat bakımından denetler; denetim yapılmadıkça çıktı kullanılmaz. Rehberin yasak kullanımlar listesi de yapay zekâ tarafından üretilen metnin avukat doğrulamadan üçüncü kişilere sunulmamasını ister (2.2). İhtarnamenin muhatabı tam da böyle bir üçüncü kişidir.

Mahkemeye sunulan metinlerdeki sınırlar için yapay zekâ ile dilekçe taslağı yazısına bakabilirsiniz; bu yazı mahkeme dışı ihtara odaklanır.

Kanunun aradığı unsurlar: Noterlik Kanunu m.106

1512 sayılı Noterlik Kanunu m.60, protesto, ihbarname ve ihtarname göndermeyi noterlerin görevleri arasında sayar. Aynı Kanunun 106. maddesine göre her türlü hukuki işleme ait ihtarname ve ihbarname şunları kapsar:

m.106 unsuru	Yapay zekâ taslağında kontrol
İstemde bulunanın ve diğer tarafın ad, soyad ve açık adresleri	Taslakta yer tutucu kullanın; gerçek bilgiyi araç dışında ekleyin ve adresi sözleşme veya resmî kayıtla karşılaştırın
İhtar veya ihbar konusu	Konunun tek, açık ve ölçülebilir bir talep olarak yazıldığını kontrol edin
İstemde bulunanın imzası	Vekil olarak gönderiliyorsa yetkinin ve imzanın usulüne uygunluğu ayrıca kontrol edilir
Tebliğ şerhi, noterin imza ve mührü, yazı ve rakamla tarih	Noter işlemidir; taslağa uydurma tarih veya şerh eklenmez

Maddenin son cümlesi, ihtarname ve ihbarnamelerin ilgili tarafından yazılıp tebliğ için notere getirilebileceğini veya notere yazdırılabileceğini belirtir. Kanunun 70. maddesine göre tebliği istenen kâğıt Tebligat Kanunu hükümlerine göre muhatabına tebliğ edilir; tebliğin yapıldığı veya yapılamadığı, ilgiliye verilecek nüshaya yazılıp onaylanır. Bu son nokta pratikte önemlidir: ihtarın hukuki sonucu çoğu zaman tebliğe bağlanır, bu yüzden tebliğ şerhini dosyaya alın.

Talep ve süre: TBK'nın temerrüt hükümleri

Yapay zekâ taslaklarında en sık zayıf kalan kısım, talebin hangi kanun hükmüne dayandığı ve hangi sürenin verildiğidir. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun ilgili hükümleri şöyle özetlenebilir:

• m.117: Muaccel bir borcun borçlusu, alacaklının ihtarıyla temerrüde düşer. İfa günü birlikte belirlenmişse veya sözleşmede saklı tutulan bir hakka dayanılarak usulüne uygun bildirimle belirlenmişse, bu günün geçmesiyle temerrüt gerçekleşir.
• m.123: Karşılıklı borç yükleyen sözleşmelerde taraflardan biri temerrüde düşerse diğeri, borcun ifası için uygun bir süre verebilir veya uygun bir süre verilmesini hâkimden isteyebilir.
• m.124: Süre verilmesinin etkisiz olacağı anlaşılıyorsa, ifa alacaklı için yararsız kalmışsa veya belirli zamanda ifa edilmezse ifanın artık kabul edilmeyeceği sözleşmeden anlaşılıyorsa süre verilmesine gerek yoktur.
• m.125: Verilen süre içinde ifa yoksa alacaklı ifa ve gecikme tazminatı isteyebilir; ayrıca bu haklardan vazgeçtiğini hemen bildirerek zararın giderilmesini isteyebilir veya sözleşmeden dönebilir.

Bu hükümler, ihtarnamenin içeriğinin neden "bir taslak şablonu"ndan daha fazlası olduğunu gösterir. Örneğin m.125'teki seçimlik hakların hangisinin kullanıldığı açıkça yazılmazsa metin amaçlanan sonucu doğurmayabilir. Yapay zekâya "ödeme ihtarı yaz" demek, bu seçimi sizin yerinize ve çoğu zaman belirsiz biçimde yapmasına yol açar.

Tacirler arasında şekil: TTK m.18/3

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu m.18/3'e göre tacirler arasında diğer tarafı temerrüde düşürmeye, sözleşmeyi feshe veya sözleşmeden dönmeye ilişkin ihbar veya ihtarlar; noter aracılığıyla, taahhütlü mektupla, telgrafla veya güvenli elektronik imza kullanılarak kayıtlı elektronik posta (KEP) sistemiyle yapılır.

Yapay zekâ araçları bu ayrımı kendiliğinden yapmayabilir; taraflar tacirse ve ihtar bu üç amaçtan birine yönelikse, gönderim yolunun bu dört yoldan biri olduğunu kontrol edin. Taslağı sıradan bir e-posta olarak göndermek bu hükmü karşılamaz.

Adım adım: yapay zekâ destekli ihtarname akışı

1. Amacı belirleyin. Temerrüde düşürme mi, süre verme mi, fesih mi, dönme mi? Amacı ve dayanılan sözleşme maddesini önce kendiniz yazın.
2. Maskeleyin. TBB rehberine göre kamuya açık veya sözleşmesel güvenceleri yetersiz araçlara anonimleştirilmemiş müvekkil verisi ve taraf bilgileri girilmemelidir. "Kiraya veren", "Kiracı", "[TUTAR]", "[ADRES]" gibi rol ve yer tutucularla çalışın.
3. İskelet isteyin. Araca yalnızca yapı ve dil için başvurun: başlık, taraflar, olaylar, talep, süre, sonuç bölümleri. TBB rehberi ilk iskeleti sınırlı ve kontrollü kullanım sayar.
4. Dayanağı kendiniz yazın. Kanun maddesi ve sözleşme hükmü atıflarını resmî metinden kontrol edin; rehberin doğrulama tablosu mevzuat için madde numarası, yürürlük durumu, değişiklik tarihi ve uygulanabilirlik kontrolünü ister.
5. Süreyi ve seçimlik hakkı açık yazın. Uygun süre verildiyse süre sonunda hangi hakkın kullanılacağını ve m.125 kapsamında hangi seçimin yapıldığını belirsiz bırakmayın.
6. m.106 unsurlarını tamamlayın. Gerçek ad, soyad ve açık adresleri araç dışında ekleyin; adresleri güncel kayıtla karşılaştırın.
7. Gönderim yolunu seçin. Taraflar tacirse TTK m.18/3'teki yollardan birini kullanın.
8. Kayıt tutun. Rehber, kritik kullanımların amacının, aracın, tarihinin ve doğrulama sonucunun dosyada kayıt altına alınmasını önerir. Tebliğ şerhli nüshayı da dosyaya ekleyin.

Belge sözleşmeye dayanıyorsa, önce sözleşmenin ilgili maddelerini incelemek gerekir; bunun için hukuk yapay zeka ile sözleşme inceleme yazısındaki tarama adımlarını kullanabilirsiniz.

Örnek gösterim: maskelenmiş iskelet istemi

Aşağıdaki istem uydurma bir örnektir; gerçek bir dosyaya dayanmaz:

"Bir hizmet sözleşmesinde 'Müşteri' [TUTAR] tutarındaki bedeli sözleşmede belirlenen ödeme gününde ödemedi. 'Hizmet Veren' adına noter aracılığıyla gönderilecek bir ihtarname için yalnızca bölüm başlıklarını ve her bölümde yer alması gereken bilgileri listele. Kanun maddesi yazma; tarih, tutar ve süre uydurma; eksik bilgi gereken yerlere [EKSİK] yaz."

İstem, aracın hukuki seçim yapmasını değil, eksik bilgiyi görünür kılmasını hedefler. Kanun dayanağını ve süreyi avukat ekler.

Göndermeden önce son kontrol listesi

• Taraflar ve adresler doğru ve güncel mi?
• Talep tek ve ölçülebilir mi (tutar, edim, süre)?
• Süre sonunda hangi hakkın kullanılacağı açık mı?
• Atıf yapılan her madde resmî metinden kontrol edildi mi?
• Taraflar tacirse gönderim yolu TTK m.18/3'e uygun mu?
• Müvekkil metni gördü ve onayladı mı? Müvekkil verisinin araçta işlenmesi söz konusuysa bilgilendirme yapıldı mı? Bunun için müvekkil yapay zekâ onamı yazısına bakabilirsiniz.

Sonuç

Yapay zekâ, ihtarnamenin iskeletini çıkarmakta ve eksik bilgiyi işaretlemekte hızlı bir yardımcıdır. Ancak ihtarname tebliğ edildiği anda hukuki sonuç doğurmaya başlayabilen bir metindir; talep, süre, dayanak ve gönderim yolu avukatın kararıdır. Konunun genel çerçevesi için hukuk yapay zeka sayfasına, Prolex AI'ın dilekçe ve sözleşme taslağı özellikleri için özellikler bölümüne bakabilirsiniz.